ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΒΡΙΛΗΣΣΙΩΝ

Τα Βριλήσσια αποτελούσαν στην αρχαιότητα τμήμα της περιφέρειας του Δήμου Φλύας, ο οποίος καταλάμβανε την έκταση που απλώνεται από το Ψυχικό έως το Χαλάνδρι και την Αγία Παρασκευή.

Σήμερα συνιστούν ένα σύγχρονο και ήπια αστικοποιημένο βορειοανατολικό προάστιο του πολεοδομικού συγκροτήματος των Αθηνών.

Η περιοχή εντοπίζεται στους νοτιοδυτικούς, προσβάσιμους πρόποδες της Πεντέλης, απ' όπου πήρε την ονομασία της, καθώς το πεντελικό όρος στην αρχαιότητα αποκαλείτο "Βριλησσός" .

Βρίσκεται εντός του λεκανοπεδίου της Αθήνας, το οποίο περικλείεται από τα όρη Πεντέλη, Πάρνηθα, Αιγάλεω και Υμηττός και υπάγεται διοικητικά στη Νομαρχία Αθηνών.

Τα διοικητικά όρια του δήμου εκτείνονται από τη ρεματιά του Χαλανδρίου έως και τους πρώτους λοφίσκους του πεντελικού, γνωστούς ως λόφους πατήματος και κουφού, σε απόσταση 10 περίπου χιλιομέτρων βορειοανατολικά από το κέντρο των Αθηνών και 5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την Παλλήνη στα Μεσόγεια. Η έκταση δε της περιοχής ανέρχεται σε 3,8 χμ2.

Kατά την απογραφή του 2001 o Δήμος παρουσίαζε 25.582 κατοίκους, ενώ σήμερα συγκεντρώνει σύμφωνα με εκτιμήσεις πληθυσμό των 40.000 ατόμων. Η μεγαλύτερη αύξηση του πληθυσμού παρατηρήθηκε τη δεκαετία του '80 ύψους 118,4%, ενώ ο οικιστικός κορεσμός επέρχεται μεταξύ δεκαετίας του '90 και της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα.

Στα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της πόλης συγκαταλέγεται η ήπια δόμηση που εξαντλείται στο κέντρο σε τέσσερις το πολύ ορόφους, ενώ πολύ υψηλό είναι και το ποσοστό ιδιωτικού και δημοτικού πρασίνου.

Το οικιστικό κέντρο της πόλης συγκεντρώνεται γύρω από τον Ιερό Ναό Αναλήψεως Κυρίου, ενώ η εμπορική αξία της περιοχής εκτείνεται κυρίως κατά μήκος της Λεωφόρου Πεντέλης.

Ο Δήμος χαρακτηρίζεται ως περιοχή αμιγούς κατοικίας, ενώ το εισοδηματικό επίπεδο των κατοίκων θεωρείται από μεσοαστικό έως αρκετά υψηλό.

Από το 1949 τα Βριλήσσια αποτελούν αυτόνομη διοικητική οντότητα της Ανατολικής Αττικής έπειτα από τη διάσπαση από το Χαλάνδρι, ενώ το 1990 αναγνωρίζονται ως Δήμος του αθηναϊκού συγκροτήματος.

Γνωρίζουν ανάπτυξη το 2004 στο γενικότερο κλίμα ανάπλασης για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, ενώ ολοκληρώνεται ο οδικός δακτύλιος της πόλης, γίνονται έργα ανάπλασης, διαπλάτυνσης της κεντρικής λεωφόρου και αποτροπής της διαμπερούς κυκλοφορίας.

Η πόλη συνδέεται με όλα τα μέσα αστικών και υπεραστικών μετακινήσεων της Αττικής μετά τη διέλευση της Αττικής Οδού, την ολοκλήρωση της Περιφερειακής Υμηττού, το Μετρό, τον Προαστιακό και τη σύνδεση μέσω του τελευταίου με τον Ηλεκτρικό Σιδηρόδρομο.

Μετά από τους σκληρούς αγώνες της δημοτικής αρχής το 2003, παραδίδεται και σε επίσημη τελετή η Ναυτική Βάση, ενώ δίνεται το έναυσμα για τη μαζική δημιουργία χώρων πρασίνου.

Οι αντικειμενικές αξίες το 8 κυμαίνονται από 1.550 - 2.050 ευρώ, σε παρόμοια επίπεδα με το γειτονικό Χαλάνδρι και την Αγία Παρασκευή. Οι εμπορικές τιμές σπάνε το φράγμα των 2.000 ευρώ κυμαινόμενες μεταξύ 2.200 και 3.500 ευρώ.

Δήμαρχος της πόλης είναι από το 2007 είναι ο κ. Κώστας Ιωαννίδης.

Η ιστορία των Βριλησσίων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορική εξέλιξη του Πεντελικού. Στο σταυροδρόμι μεταξύ της εύκαρπης γης των Φλυέων και του αρχαίου όρους πραγματοποιείτο η διέλευση των υπέρογκων μαρμάρων έπειτα από εξορύξεις προς την πρωτεύουσα των Αθηναίων.

Στις εξορύξεις του νότιου τμήματος του βουνού οφείλεται και η «άγρια» εικόνα της περιοχής του Πατήματος και των βόρειων συνοικιών του Γέρακα.

Από την ίδια γη διοχετευόταν το υδροδοτικό φορτίο που ενίσχυε το δεύτερο (κατά άλλους το πρώτο) σύστημα ύδρευσης στην ιστορία της Αττικής, με αφετηρία το σημερινό λόφο του Προφήτη Ηλία στη Νέα Πεντέλη (ζώνη δεξαμενής) και τελικό προορισμό την πλατεία δεξαμενής στο σημερινό Κολωνάκι των Αθηνών, κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους του Αδριανού.

Η κεντρική δεξαμενή είχε κατασκευαστεί κατά μήκος του Κηφισού ποταμού που ένωνε τα πευκόφυτα όρη Πεντέλης και Πάρνηθας με την πεδιάδα της ιστορικής πόλης. Έτσι ερχόμαστε στα νεότερα χρόνια, με την Αττική γη να γνωρίζει ολοένα και μεγαλύτερη άνθιση σε κάθε γωνιά της.

Στα χρόνια της σύστασης του κράτους των Γραικών γνωρίζει οικιστική ανάπτυξη και ένα γραφικό χωριό βορειοανατολικά της Αθήνας, πλούσιο σε βλάστηση και υδάτινο πλούτο, το όμορφο Χαλάνδρι, σε τοποθεσία του αρχαίου δήμου των Φλυέων, τόπο καταγωγής του Ευριπίδη και πολλών λοιπών επιφανών Αττικών κατοίκων. Το μεγαλύτερο τμήμα των εκτάσεων ανήκουν στον Τούρκο μεγαλογαιοκτήμονα Χαλά.

Η περιοχή είναι προσβάσιμη μέσα από το μονοπάτι της σημερινής οδού Αποστολοπούλου και το κέντρο του χωριού τοποθετείται πλησίον της Ρεματιάς που πηγάζει από το Πεντελικό Όρος και καταλήγει στην πεδιάδα των Χαλανδραίων. Βορειοανατολικά του παραδοσιακού κέντρου κείτονται απέραντες καλλιεργήσιμες εκτάσεις που χρησιμοποιούνται από κατοίκους για γεωργία και κτηνοτροφία, στους πιο προσβάσιμους πρόποδες του Πεντελικού Όρους, στο "πάτημα" του βουνού.

Οι κάτοικοι εκμεταλλεύονται τα αμπέλια και τις ελιές που έχουν προικίσει την ευρύτερη γη του πεντελικού τοπίου, προσελκύοντας Μαραθωνείς γεωργούς, ενώ η περιοχή προσφέρεται και για βοσκή των ζώων των Σαρακατσαναίων Πεντελιωτών.

Το 1948 γίνονται στη περιοχή οι πρώτες προσπάθειες διάτρησης του εδάφους που αποδεικνύεται πλούσιο σε νερό με συνέπεια την σταδιακή ανάπτυξη της περιοχής, που αρχικά λαμβάνει παραθεριστικό χαρακτήρα. Το 1949, δημιουργείται η μικρή τοπική κοινωνία που καταφέρνει να διαμορφώσει τη δική της προσωπικότητα και να αποσχιστεί από το Χαλάνδρι.

Το όνομα που αποφασίζεται να δοθεί στη νεοιδρυθείσα κοινότητα της Ανατολικής Αττικής είναι "Βριλήσσια", ονομασία ιστορική που τιμά το ξεχασμένο όνομα του Βριλησσού, ήτοι τη σημερινή Πεντέλη.

Πρωτεύουσα της νομαρχίας καθίσταται η γειτονική πόλη της Αγίας Παρασκευής. Βόρεια του παραδοσιακού οικισμού της Αναλήψεως ιδρύεται Νατοϊκή Ναυτική Βάση του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία αποτελεί, στα χρόνια που ακολουθούν, δημοφιλή προορισμό προς εκτέλεση της στρατιωτικής θητείας, μαζί με τη στρατιωτική βάση της Πεντέλης.

Πολλοί που πάσχουν από άσθμα εκείνη την εποχή έρχονται για παραθερισμό λόγω του καλού κλίματος και κάπως έτσι αρχίζει ο εποικισμός της περιοχής. Ένα μικρό ποσοστό καταλαμβάνει και ο αγροτικός πληθυσμός που μετακινείται από το Μαραθώνα προς την περιοχή (όπως επίσης και στην Ανθούσα, το Γέρακα και τα Μελίσσια), ενώ αρκετά είναι και τα μαρμαράδικα στη βόρεια πλευρά λόγω της γειτνίασής του με το δραστήριο σε εξορύξεις Πεντελικό Όρος που λειτουργούν έως και τη δεκαετία του '70, οπότε και κλείνουν προς σεβασμό στο επιβλητικό όρος και παραχωρείται μια έκταση για τη στέγαση των εργατών (σημερινή Νέα Πεντέλη).

Στη δεκαετία του '70, όταν γειτονικές περιοχές οικοδομούνται με φρενήρεις ρυθμούς, τα Βριλήσσια εξακολουθούν να θεωρούνται μια ιδιαιτέρως απομακρυσμένη και αποκομμένη συγκοινωνιακά περιοχή. Οι κάτοικοι συνεισφέρουν τον οβολό τους προς ανοικοδόμηση του τοπικού τους Ναού της Αναλήψεως, έργο που ολοκληρώνεται το 1971. Στα χρόνια που ακολουθούν τίθενται οι πρώτες σωστές βάσεις ανάπτυξης των Βριλησσίων. Χαράσσεται το ιδιαιτέρως προσεγμένο ρυμοτομικό σχέδιο στο κέντρο του δήμου και διαμορφώνεται σταδιακά το προφίλ της περιοχής, γύρω από το παραδοσιακό κέντρο της Αναλήψεως.

Έτσι φθάνουμε στις αρχές της δεκαετίας του '80 με το κέντρο της έως τότε κοινότητος να καλύπτεται κυρίως από εξοχικές κατοικίες και μονοκατοικίες.

Οι γεωργικές και κτηνοτροφικές εργασίες σταδιακά διακόπτονται και πολλοί μικρογαιοκτήμονες αξιοποιούν τις εκτάσεις τους που αρχίζουν να αποκτούν ξαφνικά αξία. Η κοινότητα, μαζί με τις γειτονικές της περιοχές, ενσωματώνεται στο αθηναϊκό πολεοδομικό συγκρότημα και στο διάστημα που ακολουθεί παρατηρείται εσωτερική "μετανάστευση" κατοίκων από την Πειραϊκή.

Το μεγαλύτερο τμήμα του σημερινού δήμου οικοδομείται κατά τη δεκαετία του '90, οπότε καθίσταται η ευρύτερη περιοχή Βριλησσίων-Μελισσίων-Χαλανδρίου και Πεντέλης πόλος έλξης για πληθώρα ηθοποιών, καλλιτεχνών και δημοσιογράφων.

Το 2004 καθίσταται έτος καθοριστικό για την ανάπτυξη των Βριλησσίων. Ο δήμος συνδέεται με την Αθήνα και την υπόλοιπη Αττική μέσω της Αττικής Οδού, του Μετρό και του προαστιακού σιδηροδρόμου, εγκαινιάζεται δημοτική συγκοινωνία, βελτιώνονται οι λεωφορειογραμμές και πραγματοποιούνται αντιπλημμυρικά σε πολλές γειτονιές της πόλης που τα είχαν μεγάλη ανάγκη.

Ο μεγαλύτερος όγκος των ελεύθερων χώρων αξιοποιείται μέσα στο διάστημα που ακολουθεί, καθώς διαμορφώνεται το Αττικό Πάρκο και γίνονται τα απαραίτητα έργα για την πρόσβαση σε αυτό, αξιοποιείται το πάρκο(18 στρεμμάτων) «Μίκης Θεοδωράκης»(πρώην ΤΥΠΕΤ), έκταση απρόσιτη μέχρι τότε και εγκαθίσταται το μοντέρνο πολιτιστικό κέντρο-«Νίκος Εγγονόπουλος»-εντός του πάρκου, ενώ δημιουργούνται μικρές οάσεις πρασίνου σε κάθε γειτονιά των Βριλησσίων.

Μάλιστα μετά από επίπονους αγώνες οι κάτοικοι των Βριλησσίων κατορθώνουν να πάρουν αυτό που τους ανήκει. Σε επίσημη τελετή που πραγματοποιείται, παραδίδεται στον τότε Δήμαρχο της πόλης Αργύρη Ντινόπουλο, η ναυτική βάση, και διαμορφώνεται ένα υψηλής αισθητικής άλσος σε έκταση όπου επρόκειτο να εγκατασταθούν κεραίες υπερύψηλης τάσης της ΔΕΗ.

Η διαπλάτυνση στο κεντρικό τμήμα της λεωφόρου Πεντέλης δίνει μια μεγάλη ανάσα στο κέντρο που ασφυκτιούσε μετά την έλευση της Αττικής Οδού και η πεζοδρόμηση και ανάπλαση της κεντρικής πλατείας αναλήψεως καθιερώνει το χαρακτηριστικό κέντρο εστίασης του δήμου.

Πραγματοποιείται διάνοιξη δρόμων προς το μετρό της Πλακεντίας και γίνονται οι κατάλληλες συγκοινωνιακές επεμβάσεις για την αποτροπή της διαμπερούς κυκλοφορίας, ενώ μετά από 2 χρόνια κάνει στάση ο διερχόμενος Προαστιακός Σιδηρόδρομος στην κύρια είσοδο της πόλης.

Τα Βριλήσσια επιπλέον εντάσσονται στο Σύνδεσμο Δήμων και Κοινοτήτων για την Προστασία και Ανάπλαση του Πεντελικού (ΣΠΑΠ) με 22 μέλη για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση πιθανών πυρκαγιών. Παρά ταύτα, η πόλη συγκλονίζεται ξανά από το μαύρο καλοκαίρι του 2007.

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ